Tijdens het afgelopen decennium heeft een enorm snelle ontwikkeling plaatsgevonden waardoor we nu het hart en coronair arteriën met CT en MRI kunnen afbeelden. Op het eerste gezicht lijken het bijna “Startrek”-achtige beelden.
Vanaf het allereerste begin is Ramachandran (cardioloog bij de maatschap Cardiologie Zevenaar) samen met Bert v Schelven en Oscar Kesselring (Radiologen bij de afdeling Radiodiagnostiek van de Alysis) betrokken geweest bij het opstarten en uitbouwen van deze opties binnen Alysis. Beeldvorming is een van de speerpunten van de maatschap in Zevenaar.
Cardiale CT en MRI is nu al enkele jaren beschikbaar voor de patiënten van de Alysis. Het is een prachtig voorbeeld hoe 2 disciplines van elkaars kennis en expertise gebruik kunnen maken om een superieur product neer te zetten. Gebruik van CT/MRI is bij beide maatschappen cardiologie groeiende.
Cardiac CT
Met CT scanners kan van buitenaf met rontgenstraling naar de kransslagaders worden gekeken.
Er zijn verschillende soorten afbeeldingen mogelijk. Belangrijk is wel dat er zo zuinig als mogelijk met de röntgenstraling wordt omgegaan.
Daarom worden deze onderzoeken verricht op het allernieuwste apparaat in de holding die staat op de locatie Rijnstate (40 Slice CT).
Op 25 april 2007 werd de eerste cardiale CT verricht op een patiënt uit Zevenaar.
1. Calciumscore scan
Indien zich slagaderverkalking (atherosclerose) ontwikkelt in de kransslagaders zet calcium zich af in de vaatwand. De gemeten hoeveelheid calcium geeft een indruk over de aanwezige slagaderverkalking en de ernst hiervan. In de periode van 1x adem vasthouden kan de simpele calciumscan worden vervaardigd. De hoeveelheid kalk wordt uitgedrukt als een calcium scoregetal. Dit getal kan gebruikt kan worden als risico-indicator. Dit is het type scan waarmee screeningsorganisaties zoals Prescan adverteren.
2. Anatomische afbeelding van kransslagaders
Een cardioloog wil vaak de kransslagaders zelf zien. Vroeger kon dat alleen met hartkatheterisatie. Hierbij werd een katheter via de pols of liesslagader naar het hart gebracht, alwaar middels een contrastinjectie en röntgenstraling een afbeelding van de kransslagaders werd gemaakt.
Dankzij de ontwikkeling van de CT scantechnologie kunnen we nu de coronairarteriën afbeelden met een acceptabele stralingsbelasting zonder catheters bij het hart te brengen. Het aantal slices (gelijktijdige plakjes) van de CT scanner bepaalt de resolutie en ook de snelheid waarmee gescand kan worden.
De coronair arteriën worden afgebeeld met zeer hoog detailscherpte tijdens een opnameduur van slechts 15 seconden. (=1 adem vasthouding) Er is voor dit onderzoek wel rontgencontrastmiddel nodig. Ter vergelijking, een echocardiogram duurt circa 20 minuten, een MRI circa 1 uur en een nucleaire scan circa 30 minuten. Men dient zich wel te realiseren dat elk van de technieken weer andere informatie over het hart geeft dan een CT scan.
Na het opnemen van de beelden worden met computers driedimensionale beelden gemaakt zodat de kransslagaders precies afgebeeld worden, waarbij eventuele vernauwingen zichtbaar worden. In Figuur 1 is een ernstige vernauwing op de CT te zien.
MRI van het hart
MRI is een onderzoeksmethode waarbij met behulp van magnetische trillingen beelden worden gemaakt.
Hiervoor is een grote sterke magneet nodig die atomen in het lichaam in trilling brengt. Dit noemt men resonantie. Een computer zet deze trillingen om in beeld. Deze techniek heet Magnetic Resonance Imaging (MRI). Er is dus geen röntgenstraling nodig !
Sinds 11 januari 2008 wordt MRI onderzoek van het hart verricht in het ziekenhuis Zevenaar met een moderne 1,5 TESLA Siemens Avanto MRI-scanner. De beeld kwaliteit van deze Siemens MRI is uitstekend.
Met cardiale MRI kunnen fenomenale bewegende en stilstaande beelden worden verkregen in zeer hoge resolutie. Na toediening van speciaal MRI contrast kan litteken weefsel in de hartspier worden aangetoond. Deze gebieden in de hartspier met littekenweefsel worden wit aangekleurd. In Figuur 2 is een voorbeeld te zien met een infarctgebied in wit aangekleurd. Deze techniek maakt het dus mogelijk om met zeer hoge precisie te tonen of een patiënt een hartinfarct heeft doorgemaakt en zo ja hoe uitgebreid de schade is.
Figuur 2
Een andere belangrijke toepassing van MRI-onderzoek van het hart is het opsporen van zuurstofgebrek (MRI hart adenosine perfusie scan). Zuurstofgebrek kan het gevolg zijn van één of meerdere vernauwingen van de kransslagaders. Om dit zichtbaar te maken wordt de MRI-scan in combinatie met een infuus van adenosine verricht. Adenosine geeft maximale verwijding van de bloedvaten van het hart, waardoor een doorbloedingsprobleem door een eventuele vernauwing van een kransslagader zichtbaar wordt. Dit onderzoek is vergelijkbaar met nucleair myocardscintigrafie echter zonder radioactief materiaal.
MRI wordt ook gebruikt om te kijken naar vitaliteit van het hartspier, ontsteking van hartspier (myocarditis, allerlei hartspierziekten (hypertrofische cardiomyopathie , aritmogene rechter ventrikel dysplasie) en aangeboren hartafwijkingen.